Растанипарварӣ

          Оиди иҷрои фармони Президенти  Ҷумҳурии Тоҷикистон №683 аз 27 августи соли 2009 «Дар бораи тадбирҳои иловагӣ доир ба рушди соҳаи боғу токпарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2010-2014»  иттилоъ медиҳад, ки бо якҷоягии олимони Институти боғпарварию сабзавоткории Академияи илмҳоӣ кишоварзӣ дар банақшагирии бунёди боғу токзорҳо дар минтақаҳои ҷумҳурӣ ба таври мушаххас аз руӣ намудҳо ва навъҳои меваю ангур ба деҳқонон ва боғпарварони шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ маслиҳатҳо дода шуд, ки вобаста ба шароити хоку иқлими маҳал  нигоҳ карда 80-85% дарахтон аз ҳисоби навъҳои аз тарафи комиссияи навъсанҷи ва ҳифзи навъҳои ноҳиябанди карда шуда ва 15-20% аз ҳисоби навъҳои дурнамо бунёд карда шавад.

          Чунин намуд ва навъҳои ниҳолҳои мевадиҳанда барои вилоят ва шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ  тавсия  карда мешавад:

          Барои вилояти Суғд

Зардолу: «Аҳрорӣ», «Хурмоӣ», «Бобоии калонмева», «Хуҷандӣ» (шаҳру ноҳияҳои  Конибодом, Зафаробод,  Хуҷанд ва Спитамен), «Қандак»,

(ш. Конибодом), «Мирсанҷали», «Рухи ҷавонон»,  «Субҳонӣ»,  «Серҳосил» (шаҳру ноҳияҳои Исфара, Ашт ва Айни).

Шафтолу: «Гулдор», «Анҷири сурх», «Камберленд» (ба ғайр аз Кӯҳистони Мастчоҳ), «Лола», «Малиновая», «Обилҳнқй», «Равғани гов»(дар водиҳо), «Сумбули», «Фарҳод»,  «Элҳберта».

Олу: «Аннашпет», «Венгерка ажанская», Венгерка италянская», «Венгерка фиолетовая», «Екатерина» (дар водиҳо), «Персиковая».

Олуча ва дурагаҳои олую  олуча: «Куксултон», «Малиновая», «Южная красавитса».

Гелос: «Багратион» (ба ғайр аз ноҳияҳои Истаравшан, Ғончи, Панҷакент, ва  Айни), «Дрогана желтая»,  «Негритиянка» (дар водиҳо)

Олуболу: «Анадолҳская», «Гриот остгеймский», «Любская 15», Любка ташкентская», «Подбелская», «Шпанка черная».

Себ: «Апорт», «Александр» (ноҳияҳои Ашт ва Исфара), «Боровинка Ташкентская» «Графенштейкое красное», «Голден делишес», «Джонатан», «Делишес», «Золотое Грайма», «Превенес  Самарканда» (ноҳияҳои Конибодом, Зафаробод, Мастчоҳ,Спитамен, Хуҷанд, Ҷаббор Расулов, Ашт ва Исфара), «Пармен зимний золотой» (ноҳияҳои Ғончӣ, Панҷакент ва Айнӣ), «Ренет симиренко», «Розмарин белқй».

Нок: «Бере Лигеля», «Бере Боск» (ба ғайр аз ноҳияҳои Ғончӣ, Панҷакент, Истаравшан, Айнӣ), «Бере Жифар», «Вилямс», «Дилафрӯз», «Жозефина Михелнская», «Кюре», «Любимиӣа», «Клаппа», «Лесная красавиӣа»,  «Оливе де серр»,»Раняя  из Треву».

Биҳӣ: «Изобилҳная», «Самаркандская крупноплодная», «Туруш Бухарская»

Анор: «Десертнқй», «Казаке анор», «Қизил анор».

Анҷир: «Вахшский» (Крқмский – 43»), «Далматский».

Бодом: «Десертнқй», «Лангедок», «Ялтинский».

Лимон: «Греческий», «Диоскурия».

Барои вилояти Хатлон:

Дар ноҳияҳои водигии вилоят дарахтони субтропикӣ, ситрусӣ ва донакдор (зардолу, шафтолу, олӯ, олуча ва олуболу), инчунин навъҳои тобистонаи дарахтони тухмакдор (себ,нок,биҳӣ). Дар заминҳои  лалмӣ ва обёришавандаи  ноҳияҳои наздикӯҳии (Хуросон, Ёвон ва минтақаи Кӯлоб) навъҳои тирамоҳӣ, зимистонаи себу нок ва чормағ тавсия карда мешавад.

Чунончи: Анор – «Бошқалагӣ», «Турушдона», «Шириндона», «Анори сурх».

Донакдорон: Зардолу – Хурмоӣ, Мирсанҷалӣ, Субҳонӣ, Исфарак, Хуҷандӣ.

Шафтолу – навъҳои барвақтӣ – Майфлевер, Камберлелд, Александр раннқй, Лола, Сунбулӣ; навъҳои миёнапаз – Гулдор, Инжирнқй краснқй, Чемпион, Малиновқй, Обилҳнқй, Деррас- Элберта, Ак- шафтолу- 2, Равғани гов,Фар ҳод, Сигарт, Салвеи.

Олу – Персиковая, Венгерка, Ажанская, Венгерка италянская, Анна шпет.

Олуча – Куксултон, малиновая, Южная красавиӣа, Пионерка.

Гелос – Дайбера черная, Дрогана желтая, местная розово – желтая, Негритянка (минтақаи Кӯлоб).

Олуболу – Гриот остгеймская, Анадолская, Любка ташкентская, Подбелская, Шпонка черная, Ховалингии майдадонак, (минтақаи Кӯлоб).

Себ – Первенеӣ Самарканда, Бровинка Ташкентская, Графенштейнская красная, Ҳосилдор, (минтақаи Қурғонтеппа) Голден грайм, Голден  делишес, Делишес, Ҷонатан,Ренет симиренко, Розмарин белқй,

Нок – навъҳои тобистона – Бере жиффар, Любимиӣа, Клаппа, Ранняя из Треву, дар мавриди обёрӣ; навҳои тирамоҳӣ – «Лесная красавиӣа», «Влямс», «Бере Лигеля»; зимистона – «Жозефина Михелская», «Кюре», «Оливе де серр».

Биҳӣ – «Изобилная», «Самаркандская крупноплодная».

Барои водии Ҳисор:

Себ. Навъҳои тобистона — — «Первенеӣ Самарканда», «Бровинка Ташкентская», дар мавриди обёрӣ- «Ҳосилдор» («Дважди плодонсящая); Ҳамчун ояндадор: «Алкмене» ва «Старк Эрлист», ҳамчунин навъҳои анъанавии маҳаллӣ; тирамоҳӣ: «Голден делишес»,»Джонатан», «Золотое Грайма»; ояндадор: «Слава победителям» ва «Флорена»; навъҳои зимистона – «Ренет  Симиренко», «Делишес»; дар мавриди обёрӣ – «Розмарин белқй», «Корей».

Нок: Навъҳои тобистона: «Любимиӣа Клаппа», Бере жиффер, Любимиӣа, Клаппа, Ранняя из Треву; навъҳои тобистонаю тирамоҳӣ – Лесная красавиӣа, «Влямс» ва дар мавриди обёрӣ – «Бере Лигеля», «Бере Боск»; ҳамчун навъҳои ояндадор «Вилямс краснқй» ва «Тӯёна»; навъҳои зимистона – «Кюре», «Оливе де серр» (барои қисматҳои водигӣ), «Жозефина Михелская» ва барои қисмати кӯҳӣ – «Нок гармский», ҳамчун ояндадор – «Ношпотӣ зимний» ва «Ношпоти краснқй».

Биҳӣ – «Изобилная», «Самаркандская», «Крупно плодная» ва  «Туруш Бухарская».

Олу: навъи тезрас – Персиковая, навҳои миёнарас – «Венгерка Ажанская», «Венгерка фиолетовая», навъҳои деррас – «Венгерка италянская», «Анна шпет». Дурагаҳои олую олуча «Южная красавиӣа», ҳамчун ояндадор – «Комета».

Олуча – «Куксултон», «Малиновая».

Олуболу – Гриот остгеймская, Анадолская, Любка ташкентская, Подбелская, Шпанка черная, (барои қисмати минтақаи водигӣ), дар мавриди обёрӣ – «Любская – 15» («Любская -15» («Любская Ташкентская»)

Гелос. Бақисмати водигии минтақа – «Местная розово – желтая», «Дайбера черная» ва «Негритянка» (дар мавриди обёрӣ).

Шафтолу: навъҳои тезрас – «Сунбула», «Камбердленд», Александр раннқй, «Эн –Ай-Си-19» (Нус – 19), навъҳои миёнапаз Лола, Инжирнқй краснқй, Чемпион Малиновқй, Обилҳнқй, Гулдор, «Равшан» ва «Озода», навъҳои деррас – «Элберта», «Фарход», «Старт», «Равғани гов».

Зардолу: Барои қисмати наздикӯҳии минтақа- «Хурмоӣ», «Мирсанҷалӣ»,                                                                                                                                            «Субҳонӣ» ва навъҳои ояндадор –«Хуҷандӣ»,.

Хурмо: Дар мавриди обёрӣ- «Зенҷӣ Мару», «Хиакуми», «Гошочаки».

Унабӣ: Дар заминҳои лалмӣ – «Та – Ян – Сзао», «Финик».

Бодом: «Дрейк», «Десертнқй»

 

Барои водии Рашт:

Себ. Навъҳои тирамоҳӣ — «Голден делишес», «Джонатан», «Золотое Грайма», «Пармен зимний золотой», «Апорт» Александр»; навъҳои зимистона — «Ренет  Симиренко», «Делишес» (Хубонӣ), «Корей» ва навъҳои анъанавии маҳаллӣ – «Маликӣ», «Ҳайдарӣ», «Шафеӣ» ва «Тирамоҳии сурх».

Нок: Навъҳои тирамоҳӣ: Лесная красавиӣа,  зимистона: — «Кюре», ва «Нок гармский». Ҳамчун дарахтони мушоияткунанда метавонад навъҳои зардолуҳои «Хурмоӣ», «Мирсанҷалӣ» «Субҳонӣ» ва «Аҳрорӣ».

Олу: Персиковая, «Венгерка Ажанская», «Венгерка фиолетовая», ва «Анна шпет».

Дурагаи олую олуча – «Южная красавиӣа»

Олуча – «Куксултон», «Малиновая».

Олуболу – Гриот остгеймская, Шпанка черная.

Гелос. – «Местная розово – желтая».

Шафтолу: «Сунбулӣ», «Инжирнқй краснқй», «Чемпион», «Малиновқй», «Обилҳнқй», «Гулдор», «Элберта», «Фарход», «Старт», «Равғани гов».

Барои вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон:

Дар вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон дарахтони асосии мевагӣ зардолу барои истифодаи тару тоза, консервакунӣ ва хушккунӣ чормағз ва тути мевадиҳанда ба ҳисоб мераванд. Дарахтони дуюмдараҷа – себ, нок, олу, олуболу, гелос, анор, ва анҷир  маҳсуб мегарданд.

Зардолу: «Хурмоӣ», «Мирсанҷалӣ», «Субҳонӣ».

Себ. Навъҳои тобистона- «Бровинка Ташкентская»; Навъҳои тирамоҳӣ – «Пепинка Литовская». «Пармен зимний» золотой», «Апорт» Александр», «Голден делишес», навъҳои зимистона- «Джонатан»,  «Ренет  Симиренко», «Делишес».

Нок: Нави тобистона- «Любимиӣа Клаппа»; тирамоҳӣ: Лесная красавиӣа,  зимистона: — «Кюре», ва «Нок гармский».

Олу: «Персиковая», «Венгерка Ажанская», «Анна шпет».

Дурагаи олую олуча – «Южная красавиӣа»

Олуча – «Куксултон», «Малиновая».

Олуболу – «Гриот остгеймская», «Шпанка черная».